Nhiều người thắc mắc người Nhật ăn Tết Dương lịch hay Tết Âm lịch giống các quốc gia châu Á khác. Thực tế, cách đón năm mới của Nhật Bản mang bản sắc riêng, phản ánh tư duy hiện đại nhưng vẫn đậm truyền thống.
Người Nhật ăn Tết Dương lịch hay Tết Âm lịch?
Khác với Việt Nam, Trung Quốc hay Hàn Quốc, người Nhật Bản chỉ chính thức đón Tết Dương lịch, còn gọi là Oshogatsu. Từ cuối thế kỷ XIX, Nhật Bản đã bỏ Tết Âm lịch để chuyển sang sử dụng lịch Gregorian nhằm phục vụ quá trình hiện đại hóa đất nước. Kể từ đó, ngày 1 tháng 1 Dương lịch trở thành thời điểm quan trọng nhất trong năm, mang ý nghĩa khởi đầu mới về cả tinh thần lẫn đời sống xã hội.
Việc không ăn Tết Âm lịch không đồng nghĩa với việc người Nhật đánh mất truyền thống. Ngược lại, Tết Dương lịch tại Nhật vẫn giữ được nhiều nghi thức cổ xưa, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và lối sống hiện đại, tạo nên nét văn hóa năm mới rất riêng.
Ý nghĩa của Tết Dương lịch trong văn hóa Nhật Bản
Thời điểm khởi đầu mới
Đối với người Nhật, năm mới là dịp để gác lại những điều chưa trọn vẹn của năm cũ và hướng tới sự khởi đầu thanh sạch. Trước Tết, người dân tiến hành tổng vệ sinh nhà cửa, gọi là Osoji, với quan niệm dọn sạch bụi bẩn để đón thần linh và vận may. Đây không chỉ là hành động dọn dẹp mà còn mang ý nghĩa làm mới tâm hồn và suy nghĩ.
Gắn kết gia đình
Tết Dương lịch là một trong số ít dịp người Nhật được nghỉ dài ngày để trở về quê, sum họp gia đình. Mọi người cùng nhau ăn Tết, trò chuyện và gửi lời chúc năm mới. Không khí Tết vì thế trở nên ấm áp, nhẹ nhàng và mang tính hướng nội, khác với sự náo nhiệt thường thấy ở nhiều quốc gia khác.
Theo phòng truyền thông Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc tìm hiểu cách người Nhật đón năm mới giúp người học hiểu rõ tư duy sống hướng đến sự kỷ luật, tái tạo năng lượng và cân bằng tinh thần, những giá trị rất đặc trưng trong văn hóa Nhật Bản.
Các phong tục đón Tết Dương lịch của người Nhật
Thăm đền chùa đầu năm
Một trong những phong tục quan trọng nhất là Hatsumode, tức đi lễ đền chùa lần đầu tiên trong năm mới. Người Nhật cầu nguyện cho sức khỏe, học tập, công việc và gia đình. Hoạt động này thể hiện niềm tin tâm linh sâu sắc và sự tôn trọng các giá trị truyền thống dù xã hội đã rất hiện đại.
Món ăn truyền thống ngày Tết
Trong dịp năm mới, người Nhật thường ăn Osechi Ryori, là các món ăn được bày trong hộp nhiều tầng, mỗi món mang một ý nghĩa may mắn như trường thọ, tài lộc hay hạnh phúc. Ngoài ra, món bánh mochi và súp Ozoni cũng xuất hiện trong hầu hết các gia đình Nhật vào dịp này.
Thực tế, người Nhật không còn tổ chức Tết Âm lịch như một ngày lễ chính thức. Tuy nhiên, một số cộng đồng người Hoa hoặc người nước ngoài sinh sống tại Nhật vẫn duy trì Tết Âm lịch trong phạm vi gia đình. Với người Nhật bản địa, Tết Âm lịch chỉ mang ý nghĩa văn hóa tham khảo, không có vai trò trong sinh hoạt xã hội hay lịch nghỉ lễ.
Trong giáo dục và môi trường học tập, việc hiểu rõ sự khác biệt này giúp tránh nhầm lẫn văn hóa. Tại Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, sinh viên được khuyến khích tìm hiểu các nét văn hóa quốc tế, trong đó có cách đón năm mới của Nhật Bản, nhằm xây dựng tư duy hội nhập và kỹ năng giao tiếp đa văn hóa.
Tết Dương lịch và ảnh hưởng đến người Việt tại Nhật
Sự thích nghi văn hóa
Đối với người Việt sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật, việc quen với Tết Dương lịch là điều bắt buộc. Nhiều du học sinh và lao động Việt Nam vẫn đón Tết Âm lịch riêng, nhưng đồng thời cũng hòa mình vào không khí Oshogatsu của người Nhật để thích nghi với môi trường mới.
Cơ hội trải nghiệm văn hóa bản địa
Với những bạn trẻ có định hướng du học Nhật Bản, việc trải nghiệm Tết Dương lịch tại Nhật là cơ hội quý giá để hiểu sâu hơn về đời sống tinh thần, cách tổ chức xã hội và nhịp sống của người Nhật. Đây cũng là thời điểm lý tưởng để quan sát rõ nét sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại trong văn hóa Nhật Bản.
Qua các phong tục, nghi lễ và sinh hoạt gia đình, Tết Dương lịch tại Nhật Bản trở thành biểu tượng cho sự khởi đầu thanh sạch, kỷ luật và hướng đến những giá trị bền vững. Hiểu rõ điều này không chỉ giúp tránh nhầm lẫn văn hóa mà còn mở ra góc nhìn sâu sắc hơn về xã hội và con người Nhật Bản.
