Seiza không chỉ là một tư thế ngồi truyền thống mà còn phản ánh tinh thần kỷ luật, sự tôn trọng và nét đẹp lễ nghi của người Nhật. Qua cách ngồi Seiza, có thể hiểu sâu hơn về văn hóa Nhật Bản.
Seiza là gì trong văn hóa Nhật Bản?
Seiza là tư thế ngồi quỳ truyền thống của người Nhật, trong đó hai chân gập lại, mông đặt lên gót chân và lưng giữ thẳng. Đây được xem là tư thế ngồi trang trọng, thường xuất hiện trong các nghi lễ, trà đạo, võ thuật và những dịp chính thức.
Không đơn thuần là một tư thế cơ thể, Seiza thể hiện sự khiêm nhường, tập trung và tôn trọng người đối diện. Tư thế này đòi hỏi sự kiên nhẫn và kiểm soát cơ thể, phản ánh rõ nét tinh thần kỷ luật trong xã hội Nhật Bản.
Nguồn gốc của tư thế Seiza
Seiza hình thành từ thời kỳ phong kiến, khi người Nhật sống trong những ngôi nhà trải chiếu tatami. Việc ngồi trực tiếp trên sàn nhà khiến Seiza trở thành tư thế phổ biến và dần được chuẩn hóa thành nghi thức lễ nghi.
Theo Trường Đại học Lương Thế Vinh, Seiza không chỉ là thói quen sinh hoạt mà còn là biểu hiện của tư duy tôn trọng trật tự và chuẩn mực xã hội trong văn hóa Nhật Bản.
Seiza trong thời kỳ Samurai
Trong thời kỳ Samurai, Seiza được xem là tư thế thể hiện sự sẵn sàng và tôn kính. Các võ sĩ ngồi Seiza trong buổi gặp gỡ hoặc trước khi bắt đầu huấn luyện, thể hiện sự tập trung và chuẩn bị tinh thần cao độ.
Vai trò của Seiza trong các nghi lễ truyền thống
Seiza trong trà đạo
Trong nghệ thuật trà đạo, Seiza là tư thế bắt buộc. Người tham gia phải giữ lưng thẳng, cử động nhẹ nhàng và đúng mực. Điều này giúp tạo nên không gian tĩnh lặng, trang nghiêm và đề cao sự tập trung vào từng chi tiết nhỏ.
Seiza trong võ thuật
Nhiều môn võ như Kendo, Aikido hay Karate truyền thống yêu cầu học viên ngồi Seiza trước và sau buổi tập để thể hiện sự tôn trọng thầy và đồng môn. Tư thế này giúp rèn luyện sự kiên nhẫn, kiểm soát cảm xúc và kỷ luật bản thân.
Trong các chương trình tìm hiểu văn hóa châu Á tại Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn, Seiza thường được nhắc đến như một ví dụ tiêu biểu về sự kết hợp giữa hình thức và giá trị tinh thần trong văn hóa Nhật.
Ý nghĩa tinh thần của tư thế Seiza
Seiza mang nhiều tầng ý nghĩa vượt xa hình thức bên ngoài. Trước hết, đây là biểu tượng của sự khiêm nhường. Khi ngồi thấp xuống, con người thể hiện thái độ tôn trọng đối phương và không đặt mình ở vị trí cao hơn.
Thứ hai, Seiza thể hiện sự kỷ luật và khả năng kiểm soát bản thân. Việc duy trì tư thế trong thời gian dài không hề dễ dàng, đòi hỏi sự nhẫn nại và ý chí mạnh mẽ.
Cuối cùng, Seiza phản ánh triết lý sống đề cao sự cân bằng và trật tự. Từng cử động khi ngồi, đứng lên hay di chuyển đều phải nhẹ nhàng, chừng mực và đúng quy tắc.
Seiza trong xã hội hiện đại
Ngày nay, Seiza không còn phổ biến trong sinh hoạt hàng ngày như trước, do ảnh hưởng của phong cách sống hiện đại và nội thất phương Tây. Tuy nhiên, tư thế này vẫn giữ vai trò quan trọng trong các nghi lễ truyền thống, trường học và môi trường võ thuật.
Nhiều người Nhật vẫn được dạy cách ngồi Seiza từ nhỏ để hiểu và tôn trọng giá trị văn hóa truyền thống. Điều này giúp Seiza tiếp tục tồn tại như một biểu tượng văn hóa đặc trưng.
Seiza và trải nghiệm văn hóa dành cho người nước ngoài
Đối với người nước ngoài, Seiza có thể gây khó khăn do chưa quen với tư thế ngồi quỳ lâu. Tuy nhiên, việc trải nghiệm Seiza trong trà đạo hoặc võ đường mang lại cơ hội hiểu sâu hơn về tinh thần Nhật Bản.
Với những bạn trẻ có kế hoạch du học Nhật Bản, việc biết cách ngồi Seiza đúng cách sẽ giúp tạo ấn tượng tốt trong các dịp trang trọng và dễ dàng hòa nhập với môi trường học tập truyền thống.
Văn hóa Nhật Bản qua cách ngồi Seiza cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa hình thức và tinh thần. Tư thế tưởng chừng đơn giản này lại chứa đựng triết lý sống sâu sắc về sự khiêm nhường, kỷ luật và tôn trọng. Dù xã hội thay đổi, Seiza vẫn là biểu tượng đặc trưng, phản ánh bản sắc văn hóa lâu đời của đất nước mặt trời mọc.
