Nếu từng tìm hiểu về văn hóa Nhật Bản hoặc xem phim, anime, không ít người sẽ thắc mắc vì sao người Nhật thường ngủ trên sàn nhà thay vì giường như nhiều quốc gia khác.
Ngủ sàn – nét sinh hoạt phổ biến trong đời sống người Nhật
Dù xã hội Nhật Bản hiện đại và phát triển, phần lớn gia đình vẫn duy trì thói quen ngủ sàn với chiếu tatami hoặc đệm futon. Đây là tập quán đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn được người Nhật xem là lựa chọn phù hợp với điều kiện sống, khí hậu cũng như văn hóa truyền thống.
Theo các chuyên gia văn hóa, việc không sử dụng giường không đồng nghĩa với sự thiếu tiện nghi, mà thể hiện tư duy tối ưu không gian và đề cao sự linh hoạt trong sinh hoạt hàng ngày.
Tối ưu không gian sống trong điều kiện “đất chật người đông”
Nhật Bản là quốc gia có mật độ dân số cao, đặc biệt tại các đô thị lớn như Tokyo, Osaka. Do giá đất đắt đỏ, diện tích nhà ở thường khá nhỏ. Việc không dùng giường giúp căn phòng có thể linh hoạt chuyển đổi công năng: ban ngày là phòng khách, phòng học, tối đến trở thành phòng ngủ.
Đây cũng là điều mà nhiều du học sinh Nhật dễ dàng nhận ra khi thuê ký túc xá hoặc nhà trọ tại Nhật. Ngủ sàn giúp không gian gọn gàng, thoáng đãng và dễ sắp xếp hơn.
Theo đại diện Phòng Truyền thông Trường Đại học Lương Thế Vinh, việc tìm hiểu những thói quen sinh hoạt tưởng chừng rất nhỏ như ngủ sàn hay ngủ giường lại có ý nghĩa quan trọng đối với sinh viên có định hướng du học Nhật.
“Nhiều du học sinh Việt Nam khi sang Nhật thường bị ‘sốc văn hóa’ không phải vì học tập hay ngôn ngữ, mà đến từ chính sinh hoạt hàng ngày. Việc người Nhật ngủ sàn, dùng futon, sinh hoạt tối giản là điều rất phổ biến. Nếu hiểu trước những nét văn hóa này, sinh viên sẽ thích nghi nhanh hơn, tránh tâm lý bỡ ngỡ khi sống trong ký túc xá hoặc nhà thuê tại Nhật Bản”, đại diện nhà trường chia sẻ.
Cũng theo Trường Đại học Lương Thế Vinh, các chương trình tư vấn du học hiện nay không chỉ dừng lại ở hồ sơ, học phí hay ngành học, mà ngày càng chú trọng trang bị kiến thức văn hóa – đời sống Nhật Bản cho người học trước khi xuất cảnh.
Đảm bảo an toàn cho trẻ nhỏ
Với các gia đình có trẻ em, ngủ sàn được đánh giá là an toàn hơn so với ngủ giường. Trẻ có thể lăn, bò thoải mái mà không lo ngã từ độ cao. Quan điểm này góp phần lý giải vì sao ngay cả những gia đình hiện đại tại Nhật vẫn duy trì hình thức ngủ sàn truyền thống.
Tiết kiệm chi phí sinh hoạt
Một lý do quan trọng khác khiến người Nhật không ngủ giường là yếu tố tiết kiệm. Thay vì đầu tư giường và đệm cỡ lớn, họ chỉ cần futon hoặc đệm mỏng, dễ gấp gọn và bảo quản. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí mua sắm và sửa chữa.
Với sinh viên du học Nhật Bản, thói quen này càng phát huy lợi thế khi chi phí sinh hoạt tại Nhật vốn không hề thấp.
Quan niệm ngủ sàn tốt cho sức khỏe
Người Nhật tin rằng ngủ trên bề mặt phẳng, không quá mềm giúp cột sống được giữ thẳng tự nhiên, hạn chế đau lưng và cải thiện tư thế. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy việc ngủ trên đệm mỏng giúp phân bổ trọng lượng cơ thể đều hơn, hỗ trợ lưu thông máu.
Bên cạnh đó, các ngôi nhà Nhật thường được trang bị hệ thống sưởi sàn, nên việc ngủ dưới sàn không gây cảm lạnh như nhiều người vẫn lo ngại.
Dưới góc độ sức khỏe, giảng viên Cao đẳng Dược Sài Gòn cho rằng thói quen ngủ sàn của người Nhật không hoàn toàn là yếu tố truyền thống, mà còn gắn với quan niệm chăm sóc sức khỏe và phòng bệnh.
“Ngủ trên bề mặt phẳng, đệm mỏng giúp cột sống giữ được trạng thái tự nhiên, hạn chế đau lưng và cong vẹo cột sống. Người Nhật rất coi trọng lối sống phòng bệnh hơn chữa bệnh, vì vậy những thói quen như ngủ sàn, dậy sớm, sinh hoạt điều độ được duy trì từ lâu đời”, giảng viên phân tích.
Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với việc ngủ sàn, đặc biệt là người cao tuổi, người mắc bệnh xương khớp hoặc có cơ địa dễ nhiễm lạnh. Với du học sinh Nhật, cần linh hoạt lựa chọn đệm phù hợp để đảm bảo sức khỏe trong quá trình học tập dài hạn.
Giúp thức dậy dễ dàng và tỉnh táo hơn
Ngủ sàn giúp cơ thể không quá “lún sâu” vào đệm, hạn chế cảm giác uể oải khi thức dậy. Đây cũng là lý do nhiều người Nhật duy trì nhịp sinh hoạt kỷ luật, dậy sớm và làm việc hiệu quả – điều mà sinh viên chuẩn bị du học Nhật cần đặc biệt lưu ý.
Phản xạ nhanh khi xảy ra động đất
Nhật Bản là quốc gia thường xuyên xảy ra động đất. Ngủ gần mặt sàn giúp con người cảm nhận rung chấn nhanh hơn và dễ dàng tìm nơi trú ẩn an toàn. Không có giường cao cũng giúp việc di chuyển khẩn cấp thuận lợi hơn.
Thói quen văn hóa hàng nghìn năm
Cuối cùng, ngủ sàn gắn liền với “văn hóa tatami” – nét đặc trưng trong đời sống người Nhật. Một thói quen đã ăn sâu vào đời sống tinh thần thì rất khó thay đổi, kể cả khi xã hội ngày càng hiện đại.
Những lưu ý với người không phù hợp ngủ sàn
Dù có nhiều ưu điểm, ngủ sàn không phù hợp với tất cả mọi người. Người có bệnh xương khớp, cơ địa dị ứng, người già hoặc người dễ nhiễm lạnh cần cân nhắc kỹ. Thực tế, người Nhật cũng thường trải đệm mỏng để hạn chế hơi lạnh và vi khuẩn từ nền nhà.
Với những bạn trẻ đang tìm hiểu du học Nhật, thói quen ngủ sàn không chỉ là vấn đề sinh hoạt mà còn phản ánh triết lý sống tối giản, tiết chế và tôn trọng không gian chung của người Nhật. Hiểu và thích nghi với những điều nhỏ nhặt như vậy sẽ giúp du học sinh hòa nhập nhanh hơn, tránh “sốc văn hóa” khi bắt đầu cuộc sống tại Nhật Bản.
