Bất chấp trò trụ cột tại nhiều ngành sản xuất, lao động nước ngoài ở Nhật Bản đang đứng trước lựa chọn mới. Áp lực lương khu vực, dân số già hóa và cải cách chính sách buộc doanh nghiệp thay đổi tư duy giữ người.
- Văn hóa Trà đạo và bí quyết giữ gìn sức khỏe của người Nhật
- Những người lao động tại Nhật Bản trong năm được nghỉ bao nhiêu ngày?
Lao động nước ngoài giữ vai trò then chốt trong nhiều ngành kinh tế Nhật Bản
Tại các nhà máy, xưởng chế biến và đội tàu đánh cá trên khắp Nhật Bản, lao động nước ngoài đang dần trở thành lực lượng không thể thay thế, góp phần duy trì hoạt động sản xuất và lưu thông kinh tế trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực kéo dài, đồng thời phản ánh sự dịch chuyển linh hoạt trong văn hóa nhật bản trước các thay đổi kinh tế – xã hội.
Thực tế tại thành phố Choshi, tỉnh Chiba cho thấy sự phụ thuộc gần như hoàn toàn vào lao động quốc tế trong ngành công nghiệp đồ hộp gắn với cảng cá lớn của địa phương. Tại Công ty Đồ hộp Tawara, thực tập sinh kỹ năng Việt Nam chiếm tỷ lệ đáng kể, phản ánh mối liên kết chặt chẽ giữa sản xuất địa phương và nguồn nhân lực nước ngoài.
Lao động nước ngoài tham gia xuyên suốt mọi khâu từ đánh bắt, bốc dỡ đến bán buôn và chế biến, tạo nên chuỗi hoạt động liên hoàn. Điều này cho thấy vai trò của họ không chỉ mang tính bổ trợ mà đã trở thành nền tảng giúp nhiều ngành nghề tại Nhật Bản duy trì hoạt động ổn định.
Doanh nghiệp Nhật Bản điều chỉnh chiến lược tuyển dụng và giữ chân lao động
Nhật Bản đang từng bước thay thế Chương trình Thực tập sinh Kỹ năng ra đời từ năm 1993, một hệ thống từng bị chỉ trích là thiếu công bằng và minh bạch. Dự kiến mô hình mới ra mắt vào năm 2027 được kỳ vọng tạo môi trường làm việc rõ ràng hơn, phù hợp với yêu cầu hội nhập lao động quốc tế.
Trước áp lực già hóa dân số và cạnh tranh tiền lương, nhiều doanh nghiệp buộc phải thay đổi cách tiếp cận nhân sự. Công ty Tawara không còn chỉ ưu tiên lao động trẻ mà chuyển sang tuyển phụ nữ trên 30 tuổi, nhóm lao động có nhu cầu tài chính ổn định và mong muốn gắn bó lâu dài, tương tự cách các cơ sở đào tạo như Cao đẳng Y Dược Sài Gòn chú trọng tính bền vững nguồn nhân lực.
Sự điều chỉnh này giúp doanh nghiệp giảm biến động lao động, đồng thời tạo điều kiện để người lao động nước ngoài yên tâm làm việc, xây dựng cuộc sống ổn định hơn tại Nhật Bản thay vì xem đây chỉ là điểm đến ngắn hạn.
Lo ngại về sức hấp dẫn của Nhật Bản trong bối cảnh cạnh tranh khu vực
Dù đã đầu tư cải thiện điều kiện làm việc, nhiều doanh nghiệp Nhật Bản vẫn lo ngại khi nền kinh tế trong nước tăng trưởng chậm, trong khi các quốc gia Đông Nam Á phát triển nhanh và mức lương ngày càng tiệm cận.
Nhiều công ty xây dựng ký túc xá chất lượng cao, hỗ trợ nhà ở gần nơi làm việc và chi phí sinh hoạt, đồng thời tạo điều kiện để người lao động tham gia các hoạt động xã hội như tuần tra an ninh địa phương cùng cảnh sát nhằm xóa bỏ rào cản quốc tịch và tăng sự gắn kết cộng đồng.
Ông Tawara cho rằng Nhật Bản không còn là lựa chọn duy nhất khi mức lương theo giờ tại nhiều quốc gia khác đang dần bắt kịp. Doanh nghiệp vì thế không thể chỉ xem lao động nước ngoài là quan hệ thuê mướn, mà cần nhìn nhận họ như những cá nhân có quyền lựa chọn và kế hoạch cuộc đời riêng, tương tự cách tiếp cận nhân văn trong đào tạo của Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn.
