Tết của người Nhật mang màu sắc truyền thống đậm nét nhưng vẫn hòa quyện với nhịp sống hiện đại. Những phong tục đầu năm không chỉ thể hiện tín ngưỡng mà còn phản ánh sâu sắc giá trị gia đình và tinh thần dân tộc.
Tết Nhật Bản diễn ra khi nào?
Khác với nhiều quốc gia châu Á đón Tết âm lịch, người Nhật tổ chức Tết theo dương lịch vào ngày 1 tháng 1 hằng năm. Dịp lễ này được gọi là Oshogatsu và được xem là thời điểm quan trọng nhất trong năm. Đây không chỉ là kỳ nghỉ dài ngày mà còn là dịp sum họp gia đình, tạm gác công việc và hướng đến những điều tốt đẹp cho năm mới.
Tết Nhật Bản mang không khí trang trọng, yên bình và đề cao sự khởi đầu mới. Người dân thường chuẩn bị từ rất sớm để đón năm mới trong trạng thái chỉnh chu và thanh sạch cả về không gian lẫn tinh thần.
Phong tục dọn dẹp và trang trí nhà cửa
Osoji – Tổng vệ sinh cuối năm
Trước thềm năm mới, người Nhật thực hiện Osoji, tức là tổng vệ sinh nhà cửa và nơi làm việc. Hoạt động này mang ý nghĩa loại bỏ những điều không may của năm cũ, chuẩn bị đón vận may trong năm mới.
Theo Trường Đại học Lương Thế Vinh, phong tục Osoji thể hiện triết lý sống đề cao sự sạch sẽ, kỷ luật và tinh thần làm mới bản thân trước mỗi cột mốc quan trọng.
Trang trí Kadomatsu và Shimenawa
Người Nhật thường đặt Kadomatsu, vật trang trí bằng tre và thông trước cửa nhà để chào đón thần linh năm mới. Ngoài ra, dây Shimenawa được treo trước cửa nhằm xua đuổi tà khí và bảo vệ gia đình trong suốt năm.
Ẩm thực ngày Tết của người Nhật
Osechi Ryori
Osechi Ryori là bộ món ăn truyền thống được chuẩn bị công phu, đặt trong hộp nhiều tầng. Mỗi món ăn đều mang ý nghĩa biểu tượng như sức khỏe, thịnh vượng, trường thọ hoặc may mắn.
Mochi và súp Ozoni
Mochi là loại bánh gạo dẻo tượng trưng cho sự gắn kết và bền chặt. Súp Ozoni thường được dùng vào sáng mùng một, mang ý nghĩa cầu chúc năm mới thuận lợi.
Ẩm thực Tết Nhật Bản không chỉ chú trọng hương vị mà còn quan tâm đến hình thức và ý nghĩa tinh thần, thể hiện sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực xứ sở mặt trời mọc.
Phong tục đi chùa đầu năm – Hatsumode
Hatsumode là hoạt động đi đền hoặc chùa vào những ngày đầu năm để cầu may mắn, sức khỏe và bình an. Người Nhật thường mặc trang phục chỉnh tề, xếp hàng trật tự và thực hiện nghi thức cầu nguyện theo đúng quy định.
Trong các chương trình tìm hiểu văn hóa quốc tế, Trường Cao đẳng Dược Sài Gòn cũng đề cập đến Hatsumode như một minh chứng cho sự kết hợp hài hòa giữa tín ngưỡng truyền thống và đời sống hiện đại tại Nhật Bản.
Lì xì và thiệp chúc mừng năm mới
Otoshidama – Tiền mừng tuổi
Tương tự như nhiều quốc gia châu Á, trẻ em Nhật Bản được nhận tiền mừng tuổi gọi là Otoshidama. Số tiền được đặt trong phong bao nhỏ xinh với thiết kế đáng yêu, thể hiện lời chúc tốt đẹp từ người lớn.
Nengajo – Thiệp chúc Tết
Người Nhật có thói quen gửi thiệp chúc mừng năm mới cho bạn bè, đồng nghiệp và người thân. Thiệp thường được gửi trước để đảm bảo đến tay người nhận đúng ngày mùng một, thể hiện sự chu đáo và trân trọng mối quan hệ.
Tết Nhật Bản và giá trị gia đình
Trong những ngày đầu năm, các thành viên trong gia đình thường quây quần bên nhau, cùng ăn uống, trò chuyện và xem chương trình truyền hình đặc biệt. Đây là khoảng thời gian hiếm hoi người Nhật tạm rời nhịp sống bận rộn để dành trọn cho gia đình.
Đối với những bạn trẻ có kế hoạch du học Nhật Bản, việc hiểu rõ phong tục Tết giúp quá trình hòa nhập trở nên dễ dàng hơn, đồng thời tạo cơ hội trải nghiệm trực tiếp những giá trị văn hóa đặc trưng của người Nhật.
Nét đặc trưng nổi bật trong ngày Tết Nhật Bản
So với Tết âm lịch ở nhiều quốc gia châu Á, Tết Nhật Bản không quá ồn ào hay kéo dài nhiều ngày lễ hội. Thay vào đó, không khí Tết mang sắc thái trầm lắng, trang nghiêm và tập trung vào yếu tố tâm linh, gia đình và khởi đầu mới.
Tết Nhật là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa tín ngưỡng và đời sống thường nhật. Chính sự dung hòa này đã tạo nên bản sắc riêng biệt, giúp Oshogatsu giữ được giá trị bền vững qua nhiều thế hệ.
Những nét đặc trưng trong ngày Tết của người Nhật không chỉ thể hiện phong tục cổ truyền mà còn phản ánh sâu sắc triết lý sống, tinh thần kỷ luật và sự gắn kết gia đình. Dù xã hội thay đổi từng ngày, Oshogatsu vẫn là dịp quan trọng nhất, khởi đầu cho một năm mới đầy hy vọng và may mắn.
